สุนัขกินยาเบื่อหนู

หมากินยาเบื่อหนู ต้องทำยังไง? อาการและวิธีรักษา
หมากินยาเบื่อหนูแล้วยังร่าเริง ไม่ได้แปลว่าปลอดภัย!
รู้ทันอาการเลือดออก วิธีรักษา และสิ่งที่ต้องรีบทำ พร้อมเคสจริงจากโรงพยาบาลสัตว์

ลองนึกภาพตามนะคะ กลับถึงบ้านมาเจอเม็ดยาเบื่อหนูหล่นอยู่ใกล้ปากน้องหมา
ใจหายวาบเลยใช่ไหมคะ แต่พอมองดูน้อง ก็ยังวิ่งเล่นหางส่ายเหมือนทุกวัน
ตรงนี้แหละที่หลายบ้านเผลอคิดว่า "คงไม่เป็นไรมั้ง"

หมออยากบอกตรง ๆ ว่า ยาเบื่อหนูหลายชนิดไม่ได้ทำให้น้องป่วยทันที อาการจะค่อย ๆ มาทีหลัง
บางทีหลายวันหลังจากกิน ถ้าเรารอดูอาการที่บ้านอาจช้าเกินไป

วันนี้หมอเลยอยากเล่าเคสจริงของน้องปอมตัวหนึ่ง พร้อมบอกว่าต้องสังเกตอะไร
และควรทำยังไงถ้าเจอเหตุการณ์แบบนี้ค่ะ

 เคสจริง: น้องปอมกินยาเบื่อหนู แต่ยังร่าเริงเหมือนเดิม
น้องปอมเมอเรเนียนตัวนี้กินยาเบื่อหนูเข้าไป ไม่รู้ว่ากินไปเท่าไหร่ เจ้าของเห็นพอดีเลยรีบพามาโรงพยาบาลสัตว์ทันที ใช้เวลาประมาณ 1 ชั่วโมง ตอนมาถึงน้องยังสดใส ไม่มีอะไรผิดปกติให้เห็นเลย
หมอถามเจ้าของว่ายาที่กินยี่ห้ออะไร จึงรู้ว่าเป็นยาเบื่อหนูชนิดออกฤทธิ์ยาว (ชื่อสารคือ flocoumafen)
ซึ่งทำให้เลือดออกง่าย แล้วจึงตรวจร่างกายและตรวจเลือด ผลคือยังไม่พบจุดเลือดออกหรือรอยช้ำ
ค่าเลือดปกติดี เพราะน้องกินมาได้ยังไม่ถึง 2 ชั่วโมง หมอจึงกระตุ้นให้อาเจียน น้องอาเจียนยาออกมาได้ในประมาณ 5 นาที จากนั้นป้อนผงถ่านกัมมันต์ (ตัวช่วยดูดซับสารพิษ) ฉีดวิตามินเค และให้ยาวิตามินเค
กลับไปกินต่อที่บ้าน พร้อมนัดตรวจเลือดติดตามอย่างต่อเนื่อง
เคสนี้ผ่านไปด้วยดี เพราะเจ้าของ รีบพามา และ รู้ยี่ห้อยา สองอย่างนี้ช่วยหมอได้มากเลยค่ะ

ยาเบื่อหนูมีกี่แบบ ?
ยาเบื่อหนูกลุ่มที่เจอบ่อยคือกลุ่มที่ทำให้เลือดแข็งตัวยาก แบ่งคร่าว ๆ เป็น 2 รุ่น
• รุ่นแรก: เช่น Warfarin, Coumatetralyl, Chlorophacinone, Diphacinone
• รุ่นสอง: เช่น Brodifacoum, Bromadiolone, Difenacoum, Difethialone
รุ่นสองจะแรงกว่าและอยู่ในตัวนานกว่า แค่กินครั้งเดียวก็อันตรายได้ค่ะ

ทำไมกินแล้วถึงเลือดออกง่าย
ปกติร่างกายต้องใช้วิตามินเคเป็นวัตถุดิบในการสร้างสารที่ทำให้เลือดแข็งตัว
ยาเบื่อหนูกลุ่มนี้จะไปขัดขวางไม่ให้ร่างกายนำวิตามินเคกลับมาใช้ เลยสร้างสารพวกนั้นได้น้อยลงเรื่อย ๆ
แต่ในช่วงแรก ร่างกายยังมีสารที่สร้างสำรองไว้ น้องจึงยังดูปกติ เปรียบเหมือนเรายังมีเงินเก็บอยู่
ยังใช้จ่ายได้ปกติ พอเงินเก็บหมด ปัญหาถึงเริ่มโผล่ ซึ่งโดยทั่วไปจะเริ่มเห็นความผิดปกติราว 2-5 วัน
หลังกินค่ะ

อาการที่ต้องสังเกต
ถ้าน้องเคยกินหรือสงสัยว่ากินยาเบื่อหนู ให้ดูอาการเหล่านี้
• ซึมลง ไม่มีแรง ไม่อยากกินอาหาร
• เหงือกซีดกว่าปกติ
• เลือดกำเดาไหล
• เลือดออกตามเหงือกหรือผิวหนัง
• อาเจียนเป็นเลือด หรืออุจจาระสีดำ
• หายใจลำบาก หอบ (อาจเป็นเพราะมีเลือดออกในช่องอก)
• ท้องบวมกว่าปกติ (อาจเป็นเพราะมีเลือดออกในช่องท้อง)
• ช็อกจากการเสียเลือดมาก

หมอตรวจและรักษายังไง
การตรวจ: หมอจะตรวจเลือดดูจำนวนเม็ดเลือด ตรวจว่าเลือดแข็งตัวได้ดีแค่ไหน (ค่า PT และ aPTT) และดูความเข้มข้นของเลือด ถ้าไม่แน่ใจว่าน้องกินจริงหรือเปล่า หมออาจนัดตรวจค่า PT อีกครั้งประมาณ 48 ชั่วโมงหลังเหตุการณ์
การรักษา: ขึ้นอยู่กับว่าน้องกินมานานแค่ไหนและมีอาการหรือยัง
1. เอาพิษออกก่อน: ถ้าน้องเพิ่งกินและยังไม่มีอาการ หมออาจพิจารณากระตุ้นให้อาเจียน และให้ผงถ่านกัมมันต์เพิ่ม
2. ให้วิตามินเค: นี่คือยาแก้พิษโดยตรง ควรให้พร้อมอาหารที่มีไขมันเพื่อช่วยให้ดูดซึมดีขึ้น ระยะเวลาที่ต้องกินจะขึ้นกับชนิดของยาเบื่อหนูและผลเลือด
3. ดูแลตามอาการ: ถ้าเลือดออกแล้ว อาจต้องให้พลาสมา ให้เลือด ให้ออกซิเจน หรือให้น้ำเกลือตามความรุนแรง
4. ตามผลเลือด: หลังหยุดวิตามินเค หมอจะตรวจ PT ซ้ำ ถ้าค่ายังผิดปกติก็ต้องรักษาต่อ

เจอเหตุการณ์นี้ ควรทำและไม่ควรทำอะไร
 ควรทำ
• พาน้องไปโรงพยาบาลสัตว์ทันที ถึงน้องจะดูปกติก็ตาม
• ถ่ายรูปซองหรือกล่องยาไว้ หรือหยิบไปให้หมอดู
• จำเวลาที่น้องกิน และประมาณปริมาณที่หายไป
• ให้ยาและพาไปตรวจตามนัดให้ครบ
 ไม่ควรทำ
• รอดูอาการที่บ้านก่อน
• พยายามล้วงคอหรือป้อนอะไรให้น้องอาเจียนเอง เพราะบางสภาพไม่เหมาะ และเสี่ยงสำลักได้
• หยุดยาวิตามินเคเองเพราะเห็นว่าน้องดูดีขึ้นแล้ว

สัญญาณที่ต้องรีบไปหาหมอทันที
เหงือกซีด มีเลือดออกตรงไหนก็ตาม ถ่ายดำ อาเจียนเป็นเลือด หายใจลำบาก ท้องบวม
หรือน้องซึมลงมากผิดปกติ

 ก่อนจากกัน
หมอรู้ว่าเวลาน้องไปกินของอันตราย เจ้าของจะตกใจและกังวลมาก แต่เรื่องที่ช่วยน้องได้มากที่สุดคือ
ไปให้เร็ว บอกยี่ห้อยา และกลับไปตรวจตามนัด แค่นี้ก็ช่วยให้หมอวางแผนได้ทันเวลาแล้วค่ะ
และอย่าลืมว่าน้องดูร่าเริงไม่ได้แปลว่าปลอดภัยนะคะ ถ้ามีข้อสงสัยหรือกังวลเรื่องน้องไปกินสารพิษ
ปรึกษาสัตวแพทย์หรือพาน้องไปตรวจได้เลยค่ะ